રેસિસ્ટર (Resistor) – પ્રકારો અને વપરાશ

રેસિસ્ટર એ ઇલેક્ટ્રોનિક સર્કિટમાં કરંટને નિયંત્રિત કરવા માટેનો મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.

---

1️⃣ Fixed Resistor (ફિક્સ રેસિસ્ટર)

• પરિભાષા: રેઝિસ્ટન્સ નો મૂલ્ય સ્થિર હોય છે, બદલાતો નથી.

• પ્રકારો અને ઉદાહરણ:

પ્રકાર	ખાસિયત	ઉપયોગ
Carbon Film	સસ્તું, સામાન્ય ઉપયોગ	LED સર્કિટ, ટોય, ટીવી
Metal Film	સ્ટેબલ, વધારે પ્રિસિઝન	ઓડિયો, મેડિકલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ
Wire Wound	વધારે પાવર હેન્ડલ કરે	પાવર સપ્લાય, મોટાં મશીન્સ

ડાયગ્રામ:

---/\/\/\---
  Resistor

---

2️⃣ Variable Resistor (વેરિયેબલ રેસિસ્ટર)

• પરિભાષા: રેઝિસ્ટન્સ બદલવા માટે ઉપયોગ થાય છે.

• પ્રકારો:

  • Potentiometer: વોલ્યુમ કંટ્રોલ, સેટિંગ માટે

  • Rheostat: મોટું પાવર, સ્પીડ/લાઇટ કંટ્રોલ

ડાયગ્રામ:

---/\/\/\---
     ^
     | (Adjustable)

---

3️⃣ Special Resistor (વિશેષ રેસિસ્ટર)

પ્રકાર	કાં માટે	ખાસિયત
Thermistor	તાપમાન સેન્સર	NTC – તાપમાન વધે તો રેઝિસ્ટન્સ ઘટે, PTC – તાપમાન વધે તો રેઝિસ્ટન્સ વધે
LDR (Light Dependent Resistor)	લાઇટ સેન્સર	લાઇટ વધે તો રેઝિસ્ટન્સ ઘટે

ડાયગ્રામ:

Thermistor: ---/\/\/\--- (T)
LDR:       ---/\/\/\--- (L)

---

ટૂંકું સારાંશ

પ્રકાર	ફેરફાર કરી શકાય?	મુખ્ય ઉપયોગ
Fixed Resistor	ના	સામાન્ય LED, ટ્રાન્ઝિસ્ટર, ટોય સર્કિટ
Variable Resistor	હા	વોલ્યુમ, લાઇટ ડિમર, સ્પીડ કંટ્રોલ
Thermistor	હા	તાપમાન સેન્સર, ઓટોમેટિક કંટ્રોલ
LDR	હા	લાઇટ સેન્સર, ઓટો લાઇટ

---